LSD: Sergeant Pepper’s behandeling voor Lonely Hearts

Muziekliefhebbers wereldwijd vieren op 1 juni 2017 de vijftigste verjaardag van wellicht het beroemdste muziekalbum uit de jaren 1960: Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band van The Beatles. Paul, John, George en Ringo evoceren op geheel eigen wijze een concert van deze imaginaire band (met als lead vocal de enigmatische Billy Shears) en creëren daarbij enkele onvergetelijke songs, zoals With a Little Help from my Friends, When I’m Sixty-Four, She’s Leaving Home en het climactische A Day in the Life. Dat het album uitkomt in het psychedelische jaar 1967 is te merken aan verschillende elementen Zo zijn er de flashy satijnen uniformen van de band (Lennon in het geel, Starr in het paars, McCartney in het blauw en Harrison in het rood), en de exuberante cover met de tientallen beroemdheden (van Karl Marx over Mae West tot Marilyn Monroe).

Sgt. Pepper – de iconische cover
The Beatles: Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band.
Record Label: Parlophone/EMI, 1967
Cover Designers: Peter Blake, Jann Haworth.
Photographer: Michael Cooper.

Er is de link met de flowerpower met de boodschap van universele liefde, maar ook met zijn hallucinaties, vreemde droomwerelden, muzikale effecten, achterstevoren gespeelde muziekflarden en geluidsexperimenten… of wat dacht u van volgende verzen:

Found my way upstairs and had a smoke
Somebody spoke and I went into a dream.
 

With our love, we could save the world, if they only knew

And life flows on within and without you

En dan is er de grootste psychedelische song van allemaal: Lucy in the Sky with Diamonds. Het bewijs? De naam van de flowerpowerdrug bij uitstek staat zelfs in de titel: L-S-D. Of toch niet? John Lennon heeft altijd ontkend dat hij onder invloed was van LSD toen hij het nummer schreef (in tegenstelling tot McCartney die dat meermaals wel heeft toegegeven) – John hield vol dat de inspiratie voor de surrealistische wereld van Lucy en haar diamanten kwam uit een tekening van zijn zoontje Julian (toen drie jaar oud), waarop de kleuter zijn klasgenootje Lucy O’Donnell getekend had, naar eigen zeggen “…in the sky with diamonds.” Kleine Lucy, in haar wereld met een hemel van marmelade en bomen vol mandarijnen (tangerine trees en marmalade skies), waar rockende paardenmensen marshmallowtaart eten, en je met je hoofd in de wolken kan klimmen, werd zo alleszins vereeuwigd in de muziekgeschiedenis.

Overigens is er nog een andere Lucy die haar naambekendheid dankt aan deze Beatlesong.  Op 24 november 1974 vonden paleontologen Donald Johnson, Yves Coppens en Tom Gray een mensachtig fossiel in de Afar-driehoek, Noord-Ethiopië. Het bleek te gaan om de resten van een van de oudste bekende mensachtigen, van de soort Australopitehcus afarensis. De naam Lucy werd gekozen omdat de song tijdens de expeditie blijkbaar grijsgedraaid was.

Skelet van « Lucy », Australopithecus afarensis,
afgietsel van de resten in het Museum national d'histoire naturelle te Parijs.
Bron: 120, Wikipedia, CC BY 2.5

 

 

De reconstructie van ‘Lucy’ in het Nationaal Museum van Ethiopië in Addis Abeba (links),
samen met Bio-MENS-beheerder Chris Thoen (rechts).
Bron: Chris Thoen (november 2013), Bio-MENS, CC BY-SA 4.0

Niet alleen zijn beide Lucies voor eeuwig met de Beatles verbonden. Tegelijk treedt ook een speciale molecule op het voorplan: lyserginezuur-diëthylamide, kortweg LSD. Het hoeft niet altijd alcohol te zijn waar pop- en rocksongs over gaan, nietwaar ?

LSD werd in 1938 voor het eerst bereid door de Zwitser Albert Hofmann, maar de voorgeschiedenis van deze molecule gaat eeuwen verder terug. De basismolecule, het lyserginezuur, is een hallucinogene molecule die van nature wordt aangemaakt in de schimmel moederkoren (Claviceps purpurea), die voorkomt de aren van graangewassen (vooral dan rogge). Deze schimmel produceert nog wel meer giftige stoffen. Vijf tot tien gram moederkoren kan al dodelijk zijn voor een volwassen mens. In de middeleeuwen kwamen zelfs epidemieën voor, aangewakkerd doordat de roggevoorraad op grote schaal besmet was geraakt door de schimmel. Symptomen van dit zogenoemde ergotisme (of Sint-Antoniusvuur) zijn darmkrampen, doorbloedingsproblemen (wat leidt tot gangreen in vingers en tenen, en het later afsterven ervan), hallucinaties en krankzinnigheid. Vooral arme mensen werden door de ziekte getroffen: zij aten veel meer van het goedkopere roggebrood (vaak nog van slechte kwaliteit ook), terwijl rijkeren aan de schimmel ontsnapten doordat ze tarwebrood aten. Desalniettemin werd dat verband pas in de zeventiende eeuw gelegd door de Franse arts Denis Dodart. Daarvoor werd de oorzaak voor een grootschalige uitbraak eerder gezocht in hekserij. Aftreksels van de schimmel werden overigens ook gebruikt om weeën op gang te brengen… of abortus op te wekken.

Links: Een wolventand: een sclerotium (overlevingsvorm bestaande uit verharde, aaneengekitte schimmeldraden)
van de moederkorenschimmel
Claviceps purpurea
Bron: Dominique Jacquin, Wikipedia, publiek domein.

Rechts: Vruchtlichamen op een sclerotium van Claviceps purpurea
Bron: Odile Jacquin, Wikipedia, CC BY-S 3.0

 

Schilderij door Matthias Grünewald van een slachtoffer van ergotisme (1512-1516).
The Yorck Project: 10.000 Meisterwerke der Malerei. DVD-ROM, 2002. ISBN 3936122202. – Publiek domein (https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikide-l/2005-April/012195.html). 

De stap naar LSD werd pas gezet rond de Tweede Wereldoorlog, toen Albert Hofmann verschillende chemische varianten van de stof bereidde. Op een dag merkte de onderzoeker dat hij enkele uren aangename, kleurrijke beelden en gewaarwordingen onderging. Hij legde het verband met het derivaat dat hij die dag aan het opzuiveren was – de diëthylamidevariant – en de psychedelische drug LSD was geboren. Enkele dagen later besloot Hofmann de stof te testen. Hij diende zichzelf 250 μg toe, een hoeveelheid waarvan hij dacht dat ze niet al te groot was. Hij vergiste zich echter danig… tien maal minder was al krachtig genoeg (en was later ook de gemiddelde dosis voor een LSD-trip). Eerst voelt hij niets, maar terwijl hij naar huis fietst samen met zijn assistent, krijgt hij de volle laag:

As far as I remember, the following were the most outstanding symptoms: vertigo, visual disturbances; the faces of those around me appeared as grotesque, colored masks; marked motoric unrest, alternating with paralysis; an intermittent heavy feeling in the head, limbs and the entire body, as if they were filled with lead; dry, constricted sensation in the throat; feeling of choking; clear recognition of my condition, in which state I sometimes observed, in the manner of an independent, neutral observer, that I shouted half insanely or babbled incoherent words. Occasionally I felt as if I were out of my body. 

Bron: Hofmann A. (1970) The Discovery of LSD and Subsequent Investigations on Naturally Occurring Hallucinogens, in:  Frank J. Ayd, Jr. & Barry Blackwell, eds., Discoveries in Biological Psychiatry, J.B. Lippincott Company

Links: LSD – de molecule (Publiek domein)
Rechts: Albert Hofmann in 1993. Bron: Philip H. Bailey, Wikipedia, CC BY-SA 2.5.

LSD werd in de jaren 1960 binnengebracht als hallucinogene drug in de muziekwereld door mensen als de psycholoog Timothy Leary, verbonden aan Berkeley University tussen 1950 en 1955 en daarna aan Harvard (1959-1963). Ook de namen Alfred Hubbard en Aldous Huxley (schrijver van onder andere Brave New World, waarin het gebruik van de drug soma als algemeen teken van beschaving wordt voorgesteld) droegen bij tot de verspreiding van het gebruik van LSD. Niet altijd wisten eerste gebruikers dat ze een trip zouden ondergaan: het middel werd in limonades gemengd en opgediend aan nietsvermoedende gasten, “to turn them on”, zoals Leary een introductie tot LSD-gebruik noemde. Lennon en Harrison zouden zelf onwetend een dosis hebben gekregen van hun tandarts, Dr. John Riley – een man die tot 2006 anoniem bleef, beschermd door het pseudoniem Dr Roberts van de gelijknamige Beatlessong op het album Revolver. De liedjes She Said She Said and Tomorrow Never Knows van hetzelfde album verwijzen trouwens expliciet naar LSD en naar fragmenten uit het boek The Psychedelic Experience van Timothy Leary.

In 1967 eindigt overigens het grootschalige LSD-gebruik. Een raid op het huis van Rolling Stone lead gitarist Keith Richards (momenten nadat George Harrison er vertrokken was) leidt tot de arrestatie van Donovan, Mick Jagger en diens toenmalige vriendin Marianne Faithfull en Richards zelf en tot het drugsproces van de Rolling Stones.

En daarmee zijn we weer waar we begonnen zijn. Gelukkig prijzen we ons met de psychedelische rockmuziek van The Beatles, maar ook van The Byrds en The Yardbirds die samen de basis legden van de psychedelische cultuur van midden en eind jaren 1960. En laat daarbij het gouden jubileum van de LP Sgt. Peppers dé apotheose zijn van al dit psychedelisch muzikaal geweld.

Veel luistergenot!

 

De sitar, een geliefd instrument in psychedelische rock.
Bij de Beatles was het vooral George Harrison die veelvuldig en met gusto gebruik maakte
van het geluid van dit Oosterse instrument.
Bron: Jan Kraus, Wikipedia, publiek domein.

Naschrift

Wie meer wil weten over de evolutie van de mens, kan terecht in dossiers 52 en 53, te downloaden hier op onze website.

 

Links

https://open.spotify.com/album/1PULmKbHeOqlkIwcDMNwD4  – de volledige LP

Lucy in the Sky with Diamonds: https://www.youtube.com/watch?v=xxaOItEmu3U

With a Little Help from my Friends: https://www.youtube.com/watch?v=i3VCM9CGzkg

When I’m Sixty-Four: https://www.youtube.com/watch?v=vAzaOZfgf0M

 She’s Leaving Home: https://www.youtube.com/watch?v=oAYiuFBqyLE

Day in the Life: https://www.youtube.com/watch?v=usNsCeOV4GM

Dr Robert: https://open.spotify.com/track/4V6b5uSPeD9gOHIuTlMunV

She Said She Said https://open.spotify.com/track/172a84PLYeceAzBoQN8Las  

Tomorrow Never Knows https://open.spotify.com/track/0agoaPIy92gPZ6zRhqXarE

Overzicht van de top 10 Psychedelic Bands: https://www.youtube.com/watch?v=C740Vo4an1Y

Geplaatst door Geert op 31/05/2017 om 23:07