Ontdekkingen in ons zonnestelsel: krijgen we er een planeet én dwergplaneet bij?

Pluto werd in 1930 ontdekt en stond jarenlang bekend als de negende planeet in ons zonnestelsel. Sinds 2006 wordt Pluto niet meer beschouwd als planeet, maar als dwergplaneet. En daar vallen er nog heel wat meer van de ontdekken in ons zonnestelsel.

De horizon van Pluto, een foto genomen door de ruimtesonde New Horizons toen die de dwergplaneet voorbijvloog in 2015 (bron: NASA/JHUAPL/SwRI, publiek domein)

Een dwergplaneet is veel kleiner dan een planeet (Pluto heeft een diameter van ongeveer de helft van de Verenigde Staten bijvoorbeeld), maar wel groter dan een planetoïde, wat niet meer is dan een brokstuk dat zich rond de zon beweegt. Er zijn vier belangrijke voorwaarden voor een ruimte-object om tot dwergplaneet benoemd te worden:

  1. Een dwergplaneet draait in een baan rond een zon, maar produceert zelf geen energie door kernfusie. Dit maakt het onderscheid tussen dwergplaneten en sterren, die wel energie produceren in hun kern.
  2. Een dwergplaneet heeft genoeg zwaartekracht om bolvormig te zijn, in tegenstelling tot kleinere brokstukken die zich rond de zon bewegen. Hiervoor moet de dwergplaneet groot genoeg zijn, aangezien de zwaartekracht afhangt van zijn massa. Als de zwaartekracht groot genoeg is, wordt al het materiaal in de dwergplaneet even sterk naar het centrum van de planeet getrokken, waardoor een ronde vorm ontstaat.
  3. De baan van de dwergplaneet rond de zon is niet vrij van brokstukken. Volwaardige planeten hebben alle brokstukken in hun baan rond de zon opgeruimd. Door botsingen en inslagen werden de brokstukken opgenomen in de planeet of cirkelen ze als maan rond de planeet. Dwergplaneten zijn te klein of bestaan nog niet lang genoeg, waardoor hun baan rond de zon niet volledige schoongemaakt is.
  4. Dwergplaneten zijn zelf geen satelliet. Met andere woorden, ze draaien zelf niet rond een ander hemellichaam, behalve rond de zon.

Tot dusver waren er vijf dwergplaneten bekend (Pluto, Eris, Makemake, Haumea en Ceres), maar nu denken wetenschappers dat ze een zesde exemplaar gevonden hebben. Tot die officieel de status ‘dwergplaneet’ krijgt, draagt de kandidaat-dwergplaneet de naam 2014 UZ224. Hij zou een diameter van zo’n 530 km hebben (ter vergelijking, Pluto heeft een diameter van 2374 km) en doet er 1100 jaar over om een rondje rond de zon te maken. Als verder onderzoek aantoont dat hij aan alle voorwaarden voldoet, zal hij binnenkort wellicht officieel een dwergplaneet worden!

Artistieke impressie van planeet negen, met op de achtergrond de Melkweg en de zon (bron1: Tomruen, Nagualdesign, CC BY-SA)

Maar wetenschappers denken nog meer ontdekt te hebben. Ze vermoeden sinds kort dat er toch een negende planeet in ons zonnestelsel moet zijn. Hoewel deze planeet nog niet gezien werd, zou de planeet wel een verklaring zijn voor het vreemde gedrag van de ruimteobjecten die zich op de rand van ons zonnestelsel bevinden. De planeet wordt tot nu toe gewoon ‘planet nine’ of planeet negen genoemd, zou zich 200 keer verder van de zon bevinden dan de Aarde en zou er 10 tot 20 000 jaar over doen om de zon rond te gaan. NASA wacht nog op meer bewijzen alvorens ze de planeet officieel erkennen, maar de wetenschappers die het onderzoek uitvoerden noemen hem alvast liefkozend ‘fatty’ of dikzak.

Geplaatst door Marjolein op 23/10/2016 om 12:36