Monsters uit de Middeleeuwen en de groententuin

Slakken. Voor sommigen een pest op hun jonge sla, voor anderen een delicatesse met een stevige dosis lookboter, en hier en daar houdt er wel eens iemand een slak als huisdier.


De grote agaatslak, Achatina fulica. Een Oost-Afrikaanse gastropood die 7 cm hoog en 40 cm lang kan worden.
Bron: Marciosantos31, Wikimedia, publiek domein

In de Middeleeuwen… werd er echter met slakken gevochten! Tenminste, zo lijkt het wel uit een heel aantal verluchte manuscripten uit Vlaanderen en Engeland, waar vanaf de dertiende eeuw te pas en te onpas slakken in opduiken, in dodelijk gevecht met ridders van allerlei slag. Soms is de slak monsterlijk, soms klein; soms vult de slak de pagina op, en soms duikt hij op aan de voeten van de ridder, die er ternauwernood raad mee weet (en in sommige tekeningen zelfs door het ondier in het nauw gedreven wordt).

Waar deze “trope” vandaan komt, weet echter niemand. Volgens sommigen staan de slakken symbool voor de Lombarden, een Germaanse stam die in de vroege middeleeuwen werden geminacht voor hun onhoffelijk gedrag (te bestrijden door de steeds kuise en hoofse ridders). Ze werden in 772 echter door Karel de Grote verslagen. Tegen de dertiende eeuw waren de nakomelingen van deze Lombarden echter voornamelijk actief als woekeraars en derhalve niet echt populair bij hun tijdgenoten. “Slak” was dan wellicht nog een vriendelijke benaming.

Anderen stellen de slak om een of andere reden gelijk met vrouwelijke seksualiteit of met de klassenstrijd tussen de armen en de aristocraten. Nog anderen vermoeden dat de slak een metafoor was voor de Hoofdzonde van de Luiheid, en dat de tekeningen de ridders aanspoorden tot vlijt en naarstigheid. Mogelijk waren ze een soort van “running gag”, een mopje dat grappig bleef in de ogen van de lezers, iets à la de internetmeme van vandaag. En wellicht waren de monniken die de tekeningen maakten, na de vespers ook actief in de moestuin van de abdij, waar ze zelf urenlang op de dieren jaagden.

 


Snail Wars: A New Snail
(Gorleston Psalter, England (Suffolk), 1310-1324 - Add MS 49622, f. 162v)

 


The Snails Strike Back
(manuscript uit Zuid-Frankrijk, verder verlucht in Londen, begin 14de eeuw, Royal MS 10 E IV, f. 107r)

 


Return of the Snails
(Genealogisch overzicht van de koningen van Engeland, einde van de 13e eeuw, Royal MS 14 B V, membraan 3)

 

 

 

Bronnen

https://www.youtube.com/watch?v=6ISOK-XtvYs

https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.2307/2852357?journalCode=spc

https://shkrobius.livejournal.com/66433.html

https://blogs.bl.uk/digitisedmanuscripts/2013/09/knight-v-snail.html

 

 

Geplaatst door Geert op 19/10/2019 om 19:33