Microplastics in ons drinkwater: fact check!

Vorig jaar was er nog heel wat ophef over een artikel dat beweerde dat ons kraanwater microplastics zou bevatten en vorige week lazen we dat onze regering waterzuiveringsinstallaties niet wil aanpassen om plastiekdeeltjes beter tegen te houden. Plastiek heeft een weg gevonden naar het milieu, zoveel is duidelijk. We vinden stukken in alle maten, vormen en kleuren terug in de oceanen, sedimenten en in het verteringsstelsel van heel wat dieren. Al in 1995 schreven we bij MeNS een nummer over plastiek, en uitten we de hoop dat verder onderzoek ervoor zou zorgen dat de milieubelasting van plastiek minimaal zou zijn… niets is spijtig genoeg minder waar. De laatste tijd horen we weer meer en meer over de plastics en vooral over de eilanden die ze vormen op onze oceanen. Maar niet alle vormen van plastiekvervuiling zijn zo duidelijk zichtbaar. In dit dossiertje gaan we daarom in op microplastics.

Microplastics zijn typisch kleiner dan 5mm groot en vaak alleen zichtbaar met een microscoop (Oregon State University, CC BY-SA 2.0)

Microplastics zijn kleine deeltjes plastiek die in het milieu terecht komen. Daar komen ze terecht door slijtage van plastiekhoudende materialen zoals synthetische kleding en autobanden of door producten waaraan ze worden toegevoegd, zoals tandpasta en make-up. De eerste worden secundaire microplastics genoemd, de laatste primaire microplastics. Grotere materialen die in de zee ronddrijven kunnen door golfslag en zonnestraling afgebroken worden tot secundaire microplastics. Meestal zijn ze gemaakt van polyethyleen, maar ook polypropyleen en polystyreen komen vaak voor (zie MeNS 40 voor de verschillende soorten). Ze veroorzaken vervuiling in waterlopen en oceanen, wat gepaard gaat met heel wat problemen voor aquatische organismen.

Microplastieken bolletjes in tandpasta, typisch zo’n 30 µm groot (Dantor, CC BY-SA 3.0)

Het lastige aan microplastics is dat ze overal voorkomen: van vezels in de lucht tot deeltjes op onze kleding. Dat maakt het heel moeilijk ze goed te meten, want stalen die je neemt, kunnen heel makkelijk gecontamineerd geraken. Zo zorgde vorig jaar nog een studie voor veel ophef door te beweren dat ook in ons kraanwater microscopische plasticdeeltjes zitten. Het werd echter al snel duidelijk dat de stalen die onderzocht werden in die studie, vaak genomen werden door burgers, en niet onder gecontroleerde omstandigheden. De onderzoekers vonden dan ook vooral vezels terug, deeltjes die bij de productie van drinkwater tegengehouden zouden worden door de filters die daar gebruikt worden. Waren het wel écht plastiekdeeltjes uit het kraanwater, of eerder van de fleecetrui van diegene die het staal nam? Prof. Colin Janssen van de Universiteit Gent zette hier terecht vraagtekens bij en voegde er aan toe dat bij hem in het labo geen plastics gevonden werden in het kraanwater dat ze uit nieuwsgierigheid eens testten.

Een recente studie uit Duitsland onderzocht dan weer flessenwater, zowel uit herbruikbare, plastiek en glazen, flessen als wegwerpflessen. Zij deden dit wel onder zeer gecontroleerde omstandigheden, onder andere door 100% katoenen labojassen te dragen, in een kast te werken met gefilterde lucht en aangepaste handschoenen te dragen. In al hun stalen vonden zij microplastics terug, met concentraties tussen 10 en 120 deeltjes per liter. Ook waren ze voor het eerst in staat ook deeltjes te meten met een grootte kleiner dan 20 µm (tot 1 µm minimum), wat met eerdere technieken niet mogelijk was. Daaruit bleek dat 80% van alle gevonden partikels kleiner was dan die 20 µm…

Uiteraard gaat het hier over twee alleenstaande onderzoeken. Er is nog heel wat werk nodig om uit te zoeken hoe algemeen deze resultaten zijn en hoeveel zorgen we ons moeten maken over die plastics, want over de gezondheidseffecten is nog niet veel geweten.

Meer lezen?

MeNS 14 – Plastiek: pro en contra

MeNS 24 – Duurzaam bouwen met kunststoffen

MeNS 40 – Een tweede leven voor kunststoffen

MeNS 67 – Duurzaam met kunststoffen

 

Geplaatst door Marjolein op 11/03/2018 om 21:40