Nigiri, sashimi en anisakiasis

Maki rolls, tonijnsashimi en unagi. Lekkere hapjes die ons in Oosterse sferen brengen, al dan niet met een klad wasabi erover. Sushirestaurans schieten op als zeewier. Japanse keuken boomt.

 

(publiek domein)

Tegelijk stellen artsen vast dat ook het aantal parasitaire infecties toeneemt – infecties die wel eens zouden kunnen te wijten zijn aan het eten van rauwe vis. In Portugal werd bijvoorbeeld een 32-jarige man in het ziekenhuis opgenomen met buikpijn, misselijkheid en een lichte koorts, die al een week aanhield. De oorzaak – larven van een parasitaire worm van het genus Anisakis. Het is een nematode (rondworm) die leeft in de darmen van onder andere makreel, haring en kabeljauw. Wanneer mensen met die worm worden besmet, ontwikkelt zich anisakiasis (haringwormziekte), een ziekte met de net vermelde symptomen. Door de haring vierentwintig uur in een diepvries bij -20 °C te bewaren of in een zure marinade op te leggen, wordt de worm uitgeschakeld. Moeilijk is het dus niet om besmetting te vermijden, maar een minimum aan voorzichtigheid is wel geboden.

 

Larven van de nematode Anisakis in de buik van een haring (Clupea harengus).
Bron: Anilocra, Wikimedia, publiek domein.

 

Anisakiasis wordt opgelopen door het inslikken van larven van de nematoden (rondwormen) Anisakis simplex en Pseudoterranova decipiens. De volwassen wormen leven in de slijmvliezen van de maag van zeezoogdieren. Hun eitjes komen via de uitwerpselen van de gastheer in het zeewater terecht. Daar ontwikkelen de eitjes zich tot larven. Ze komen vrij in het water. Daar dienen ze als prooi voor schaaldieren (kreeftjes, garnalen, …). In de darmen van die schaaldieren ontwikkelen de larven zich verder tot een vorm die vissen en inktvissen kan besmetten. Daar kunnen deze zich vastzetten in de spierweefsels van hun nieuwe gastheer, en zo weer worden doorgegeven wanneer die zelf wordt opgegeten. Wanneer de larven in hun derde levensfase komen, vervellen ze twee maal en ontwikkelen ze zich tot volwassen wormen. De volwassen vrouwtjes produceren eieren die weer worden uitgescheiden door de gastheer. Mensen kunnen besmet geraken door het eten van rauwe of onvoldoende gare geïnfecteerde zeevis. De opgegeten larven dringen dan door de maag- en darmslijmvliezen, nestelen zich in de rest van het lichaam van de onfortuinlijke patiënt en veroorzaken de symptomen van anisakiasis.

Bron: Aangepast van CDC/Alexander J. da Silva, PhD/Melanie Moser (PHIL #3378), 2002.
Publiek domein.

 

In Californië meldde een man zich dan weer aan in het hospitaal met een lintworm van 1,7 meter lang. Tijdens een opstoot van een bloederige diarree voelde hij “iets anders” uit zijn lichaam wegglijden – iets dat bovendien nog bewoog ook. De man begon het langzaam uit zijn ingewanden te trekken, rolde alles op een wc-rol en trok ermee naar de dichtstbijzijnde spoedafdeling. Toen bleek dat de man dagelijks een portie rauwe zalm (sashimi) nuttigde, kreeg hij alleszins de boodschap mee dat dat wellicht de boosdoener was geweest.

Nu, van de meer dan 10 000 lintwormsoorten die we kennen, zijn er slechts weinig in staat om zich in de darmen van een mens te nestelen. Loop je toch een lintworm op van het eten van onvoorzichtig behandelde vis, dan is dat onsmakelijk en onaangenaam, maar relatief onschadelijk. In zeldzame gevallen kan zo een worm (die 15 tot 25 meter lang kan worden) de ingewanden blokkeren. Met een ontwormingspil zoals die voor honden en katten is de infectie zelfs eenvoudig te behandelen. In sommige gevallen duiken er echter complicaties op. Hierbij vestigen de larven van de lintworm zich niet in de darm, maar in andere delen van het lichaam en in het bijzonder in het centrale zenuwstelsel. Ze vormen dan cysten, waardoor epileptische aanvallen en hoofdpijn worden veroorzaakt. In sommige gevallen kunnen ze zelfs dodelijk zijn.

Moeten we ons nu zorgen maken en ons maaltje sushi laten voor wat het is ? Uiteraard niet. In principe moet alle vis die rauw wordt geconsumeerd volgens de Europese wetgeving eerst voldoende lang ingevroren zijn zodat elke larve die toch in de vis zou verzeild geraakt zijn, effectief gedood wordt. Dat betekent wel, dat je vertrouwen moet hebben in wie je die vis serveert. En hoe smakelijk ook je zelf gevangen maaltje vis eruitziet, denk vooral niet dat je je eigen sushimaaltje kan maken zonder je aan diezelfde regels te houden.

 

De eitjes van de lintworm Hymenolepis nana zijn onmiddellijk in staat anderen te besmetten, zodra ze via de ontlasting worden doorgegeven. Ze kunnen niet langer dan tien dagen overleven zonder nieuwe gastheer. In een eerste fase komen de eitjes terecht in een tussengastheer (een geleedpotige, waaronder verschillende soorten kevers en vlooien). In die dieren ontwikkelen ze zich tot cysticercoïden. Worden die larven ingeslikt door mensen of knaagdieren, dan kunnen ze zich in de dunne darm verder ontwikkelen. Mensen kunnen ook meteen besmet worden met de eitjes, via besmet voedsel of water, of door contact met andere besmette mensen.

De larven vormen zich dan om tot hexacanthlarven. Die dringen binnen in het darmweefsel van hun nieuwe gasteer en ontwikkelen zich daar verder. Na een tijdje komen ze weer als cysticercoïden tevoorschijn in de darmholte en worden daar volwassen. Ze hangen zich vast met hun “kop” (scolex) aan het darmslijmvlies en beginnen nieuwe eitjes te produceren. De levensduur van volwassen wormen is 4 tot 6 weken, maar de gastheer wordt telkens weer opnieuw besmet door de eitjes van die wormen, zodat de infectie jaren kan blijven duren.

Aangepast van https://www.cdc.gov/dpdx/. Publiek domein.

 

De kop of scolex van de lintworm Hymenolepis microstoma 
Bron: MagdalenaZZ, Wikimedia, CC BY-SA 3.0

 

Geplaatst door Geert op 04/02/2018 om 17:09