Hart van de Materie 17:Hideki Yukawa en de voorspelling van de mesons

Het vorig stukje vertelde het verhaal van de neutrino's en hoe Pauli zich genoodzaakt zag, om het bestaan van een dergelijk deeltje te bedenken om te vermijden dat een beginsel zoals het behoud van energie op de schop moest. Een gelijkwaardig probleem waar de wetenschap mee worstelde in het interbellum, betrof de samenhang van de kern. Wat houdt er een aantal positieve ladingen (de protonen) samen met een aantal niet geladen deeltjes (de neutronen)? Niet de zwaartekracht – die is veel te zwak op die schaal, zeker ten opzichte van de elektromagnetische kracht, die de vele positief geladen protonen in de kern eigenlijk los uit mekaar zou moeten duwen. Nee, er moest dus wel een soort van kernkracht bestaan, die sterk genoeg is op afstanden van rond de femtometer (10−15 meter, oftewel een miljoenste van een miljoenste van een millimeter) om kerndeeltjes (protonen en neutronen) bij mekaar te houden. Vanaf 2,5 femtometer is deze kracht niets meer waard, en op afstanden onder de 0,7 femtometer worden de deeltjes weer uit mekaar geduwd. Tenminste, dat weten we er vandaag over. De eerste die met dat idee voor de dag kwam, is een Japanner: Hideki Yukawa. 

Hideki Yukawa (in 1951). Publiek domein

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 15/07/2017 om 16:28

Hart van de Materie 16: Pauli en het neutrino

Halverwege de jaren 1930 zat het atoommodel goed in mekaar. De elektronen golfden in hun orbitalen, de kern bestond uit de protonen van Rutherford en de neutronen van Chadwick. Nochtans was men er zich om allerlei redenen van bewust dat de zoektocht naar de structuur van de materie verre van afgelopen was. Sommige van deze redenen vloeiden voort uit theoretische beschouwingen en berekeningen, andere uit vragen die onderzoekers zich stelden over het atoom.

 

De schoepen van een stoomturbine
Bron: ajitkumar.bhopa, Wikipedia. CC BY-SA 3.0

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 08/07/2017 om 22:12

Hart van de Materie - Intermezzo: De Deutsche Physik-beweging

Dat wetenschappers ook mensen zijn met alle grote en kleine kantjes, zal niemand ontkennen – god in het diepst van hun gedachten, in het binnenst van hun ziel ten troon, dichtte Kloos. Maar verder heel gewoon, met haaruitval en spijsverteringsklachten, voegde de plezierdichter Drs P daar dan toch wel aan toe. Het zal dan ook niemand echt verwonderen, dat ook wetenschappers niet per se langs de kant gaan staan in totalitaire regimes. Zo ook niet in nationaalsocialistisch Duitsland.

Om dit verhaal te duiden, moeten we terug naar het begin van de Eerste Wereldoorlog. Hoewel België krachtens internationale verdragen als neutrale (en dus niet-betrokken) partij moest worden beschouwd in potentiële gewapende conflicten, lapt het Duitse Keizerrijk van Wilhelm II dit in 1914 aan de soldatenlaars. Om Frankrijk binnen te kunnen vallen, maakt het Duitse leger op 4 augustus 1914 een omtrekkende beweging door België en valt zo het land binnen.

The Rape of Belgium: of wat de pers daarvan maakte.
Bron: New York Tribune. Issue of Nov. 5, 1917, pg. 14.

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 25/06/2017 om 15:45

Laurierkers, een ambigue verhaal

Laurierkers (Prunus laurocerasus L.) is een winterharde heester met grote, immergroene, enkelvoudige, glimmend groene, leerachtige bladeren. Men treft hem bij ons vaak aan als haagplant.

Laurierkers in bloei.
Bron: Teunie, Wikipedia, CC BY-SA 3.0

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 21/06/2017 om 23:09

De mens, de enige soort met twee functionele levensfases

De mens is de enige soort waarvan het leven twee functionele fases telt. Dit wordt voor het eerst uitgelegd in het boek ‘Eindelijk oud’ (Lannoo, 2017).

Onze voorouders in de evolutie werden niet zo oud als wij. Ouderdom is nog maar een goede 40 duizend jaar oud, en het heeft onze evolutie enorm beïnvloed. Nieuwe technieken in de paleontologie laten toe het de leeftijd van een overleden mensachtige te bepalen tot op een jaar nauwkeurig. Ze steunen op de slijtage van de tanden. Tot voor de mens stierven onze voorouders op een leeftijd van ongeveer dertig jaar.

Zo’n dertig- tot veertigduizend jaar geleden doet zich een merkwaardig kantelmoment voor in de evolutie van de mens: hij wordt minstens dubbel zo oud. De verklaring die hiervoor gegeven wordt in ‘Eindelijk oud’, draait om genetische mutaties.

  

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 16/06/2017 om 22:08

Pagina 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15