Elementair aflevering 11 - Waarom de wereld een zootje is

In deze episode maken we het allemaal wat abstracter. We duiken in de thermodynamica – ooit de studie van stoommachines, vandaag een theorie over zo ongeveer alles wat bestaat en energie vereist en verbruikt. We hebben het over de Grote Hoofdwetten van de Thermodynamica: thermometers werken, energie gaat nooit verloren, en alles leidt naar wanorde. En we hebben het over een Belgische Nobelprijs!

 

Je kan de podcast terugvinden op Spotify, Google Podcasts en Libsyn.

En hier is wat achtergrondmateriaal op onze blog...

Episode 1: Energie

Episode 2: Energie verbouwt materie (aggregatietoestanden)

 

Geplaatst door Geert op 19/04/2020 om 20:30

Tabak - Genotsmiddel bij uitstek

Tabak wordt vrijwel steeds geassocieerd met de stof nicotine. Die associatie is terecht: nicotine is het belangrijkste alkaloïde in de tabaksplant, en zorgt voor de karakteristieke geur van tabak. Zowel de Latijnse naam van de tabaksplant, als het woord nicotine zelf zijn overigens afgeleid van de achternaam van Jean Nicot, de Franse ambassadeur in Portugal, die in 1550 voor het eerst een set tabakszaden naar Parijs stuurde. Hij had deze in Lissabon verkregen van een Vlaamse handelaar die ze zelf in Florida had gekocht. Toen Nicot in 1561 terugkeerde naar Frankrijk schonk hij de koningin, Catharine de Medicis, een aantal van de planten, en noemde ze ter ere van haar Herbe de la Reine, en Herbe Medicee. Beide namen geraakten echter in onbruik, en enkel de naam van de importeur bleef hangen – het plantengeslacht Nicotiana was geboren, net als de naam van de meest beruchte stof die eruit voortkwam.

Toebackje – schilderij van Karel Slabbaert (1618-1654)

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 16/04/2020 om 14:09

Virussen ontsluierd via de plantkunde

Hoewel we doorheen de geschiedenis regelmatig te maken hebben gehad met afschrikwekkende pandemieën, te wijten aan virussen, zijn het toch geen geneeskundigen die als eersten op het spoor komen van deze onzichtbare organismen. Die rol was weggelegd voor een groep van plantenbiologen. Hun studieobject: het tabaksmozaïekvirus, afgekort TMV.

 

Tabaksbladeren, besmet met TMV
Bron: University of Georgia Plant Pathology, University of Georgia, Bugwood.org; Forestry Images

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 14/04/2020 om 19:03

Sympathy for the Devil ? Pokken en polio

Op de stamboom van het leven nemen de virussen een speciale plaats in. Niet verwonderlijk. Enerzijds zijn virussen zijn nog steeds verantwoordelijk voor een aantal van de meest gevreesde ziektes op aarde (zoals AIDS, mazelen, polio en pokken) en ze wekken dus flink wat medische aandacht. Daarbij beperken virussen zich niet tot dieren alleen. Alle groepen organismen, ook planten, bacteriën, schimmels en eencelligen, hebben op tijd en stond te kampen met virale infecties, waarvan de meeste zelfs niet eens symptomen opwekken. Andere virussen veroorzaken dan weer verschillende ziekten, zoals het Epstein-Barr virus. en vaak lokken verschillende virussen gelijkaardige symptomen uit (bv. hepatitis A, B, C). Sommige virussen kunnen kanker induceren (de zogenaamde oncovirussen), en ook van andere ziekten zoals diabetes of reumatoïde artritis wordt gesteld dat ze soms door virussen kunnen worden veroorzaakt, hoewel het laatste woord in dit debat nog niet gevallen is. In dit stukje gaat het over onze strijd tegen twee van de meest gevreesde virusinfecties ooit: pokken en polio.

 

Links: het poliovirus. Rechts; het pokkenvirus.
Bron: links: Environmental Protection Agency, USA, publiek domein.
CDC/ Dr. Fred Murphy; Sylvia Whitfield, Wikimedia, publiek domein

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 14/04/2020 om 18:46

Dial H for Hanta

Wellicht sinds de prehistorie leven knaagdieren en mensen op gespannen voet naast mekaar, onder de constante dreiging wie de ander nu weer iets dodelijks zou aandoen. Meestal was het dan de mens, die de dieren weer een of ander vernieuwd vergif voorschotelde. In 1993 keerden de rollen echter om.

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 11/04/2020 om 19:24

Pagina 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28