Elementair aflevering 11 - Waarom de wereld een zootje is

In deze episode maken we het allemaal wat abstracter. We duiken in de thermodynamica – ooit de studie van stoommachines, vandaag een theorie over zo ongeveer alles wat bestaat en energie vereist en verbruikt. We hebben het over de Grote Hoofdwetten van de Thermodynamica: thermometers werken, energie gaat nooit verloren, en alles leidt naar wanorde. En we hebben het over een Belgische Nobelprijs!

 

Je kan de podcast terugvinden op Spotify, Google Podcasts en Libsyn.

En hier is wat achtergrondmateriaal op onze blog...

Episode 1: Energie

Episode 2: Energie verbouwt materie (aggregatietoestanden)

 

Geplaatst door Geert op 19/04/2020 om 20:30

Energie verbouwt materie

In de vorige post hadden we het over potentiële en kinetische energie, en hoe die twee hand in hand voorkomen. Een voorbeeld van hoe beide vormen van energie samenhoren, vinden we in de moleculaire structuur van materialen – meer nog, in het verschil tussen de zogenoemde aggregatietoestanden. Zo zijn er drie: vast, vloeibaar en gasvormig. Zo krijgen we toch van kindsbeen af met de soeplepel ingelepeld. En dat mogen we letterlijk nemen, want die soep is natuurlijk een vloeistof. Maar als de soep stukjes groenten en vermicelli bevat, dan noemen we die stukjes vaste stof. Is de soep te heet, komt er stoom vanaf (en ja, dat is een vorm van gas).

Hot Soup!
Bron: Bev Sykes, Flickr, CC BY 2.0

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 21/04/2020 om 20:32

Thermodynamica 1. Kennismaken met energie.

Energie. Een begrip dat we dagelijks gebruiken, en waar iedereen intuïtief van begrijpt wat het betekent.

Energie is waar je voor betaalt om je smartphone of je laptop op te laden. Energie laat gloeilampen branden en vriest je maaltijd in, kookt je theewater en zorgt voor warm douchewater. We leven ervan: we rekenen vaak zeer nauwgezet uit hoeveel calorieën er in onze hamburger met frietjes zitten en maken ons dan zorgen of we wel extra vinaigrette op het bijbehorend slaatje zouden doen (en als compromis gaan we dan voor een suikervrije cola – de zero geeft compromisloos aan hoeveel energie er in een blikje van het spul te vinden is). Sommige drankjes zeggen ons dat ze extra veel energie bevatten… ze bedoelen daarmee dan eerder het stimulerende cafeïne, maar we voelen ons wel actiever (met of zonder vleugels).

Energie in wind, elektriciteit, water, zonlicht en levende organismen.
Bron: Kenueone, Pixabay, publiek domein.

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 20/04/2020 om 22:06

Tabak - Genotsmiddel bij uitstek

Tabak wordt vrijwel steeds geassocieerd met de stof nicotine. Die associatie is terecht: nicotine is het belangrijkste alkaloïde in de tabaksplant, en zorgt voor de karakteristieke geur van tabak. Zowel de Latijnse naam van de tabaksplant, als het woord nicotine zelf zijn overigens afgeleid van de achternaam van Jean Nicot, de Franse ambassadeur in Portugal, die in 1550 voor het eerst een set tabakszaden naar Parijs stuurde. Hij had deze in Lissabon verkregen van een Vlaamse handelaar die ze zelf in Florida had gekocht. Toen Nicot in 1561 terugkeerde naar Frankrijk schonk hij de koningin, Catharine de Medicis, een aantal van de planten, en noemde ze ter ere van haar Herbe de la Reine, en Herbe Medicee. Beide namen geraakten echter in onbruik, en enkel de naam van de importeur bleef hangen – het plantengeslacht Nicotiana was geboren, net als de naam van de meest beruchte stof die eruit voortkwam.

Toebackje – schilderij van Karel Slabbaert (1618-1654)

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 16/04/2020 om 14:09

Virussen ontsluierd via de plantkunde

Hoewel we doorheen de geschiedenis regelmatig te maken hebben gehad met afschrikwekkende pandemieën, te wijten aan virussen, zijn het toch geen geneeskundigen die als eersten op het spoor komen van deze onzichtbare organismen. Die rol was weggelegd voor een groep van plantenbiologen. Hun studieobject: het tabaksmozaïekvirus, afgekort TMV.

 

Tabaksbladeren, besmet met TMV
Bron: University of Georgia Plant Pathology, University of Georgia, Bugwood.org; Forestry Images

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 14/04/2020 om 19:03

Pagina 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27