Tomaten in de Westerse keuken: de ketchup

De oorsprong van het ons welbekende ketchup ligt in het Verre oosten. De naam van de saus komt namelijk van het Hokkien Chinese woord kê-tsiap, een saus op basis van gefermenteerde vis en sojabonen. Het is die saus die de Britten leerden kennen in hun kolonies en tijdens hun handelsactiviteiten in Zuidoost-Azië, in de late 17e en vroege 18e eeuw.

MarcoFischer, Pexels.com,publiek domein

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 10/08/2018 om 18:21

De tomaat: van sierplant tot basisvoedsel

In het wild komen de tomatenplant en zijn zustersoorten voor in het westen van Zuid-Amerika, tussen de kusten van Ecuador tot het noorden van Chili, en op de Galapagoseilanden. De plant gedijt in een hele reeks van omstandigheden, van zeeniveau tot op een hoogte van 3300 meter in de Andes, in de riviervalleien, in bosrijke gebieden en op droog rotsland. Waar de tomaat juist voor het eerst werd opgemerkt als een soort om te domesticeren, is nog steeds het voorwerp van wetenschappelijke discussie. Sommige onderzoekers vermoeden dat de plant het eerst door Peruviaanse stammen werd opgekweekt, niet lang voor de aankomst van de Spaanse conquistadores. Anderen denken dat de gekweekte tomaat eerder uit Mexico afkomstig is, op basis van de naam die aan deze rode bessen wordt gegeven: de tomatl, een woord afkomstig uit de taal van de Mexicaanse Nahua.

 

Een van de eerste afbeeldingen van een tomaat in de Europese wetenschappelijke literatuur (uit 1581).
De plant wordt aangeduid met liefdesappel (Poma amoris) en gouden appel (pomum aureum).
Bron: John Gerard, Herball, publiek domein

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 09/08/2018 om 10:26

Thrifty genes: zit obesitas in ons DNA?

In een vorige post gaven we een aantal statistieken rond het voorkomen van obesitas in de Westerse wereld. In deze tekst gaan we op zoek naar de evolutionaire context van de obesitasepidemie. Hoe is het mogelijk dat het metabolisme van zoveel mensen zo uit evenwicht is?

 

Evolutie van obesitas. Een straatje zonder eind ?
Bron: bewerkt naar Christopher Dombres, Flickr, publiek domein.
https://www.flickr.com/photos/christopherdombres/7350782488

 

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 01/08/2018 om 18:04

Wie breekt onze ozon af?

Enkele weken geleden vertelden we nog hoe we op grondniveau ozon maken en dat een rol speelt in de productie van smog. Hoewel ozon hier ongewenst is, is het in onze stratosfeer zéér gewenst, omdat het ons daar, in de ozonlaag, beschermt tegen de schadelijke UV-B straling van de zon. Deze straling veroorzaakt zonnebrand, huidkanker en cataract. In 2016 kregen we nog het goede nieuws dat het gat in de ozonlaag zich aan het herstellen is en naar verwachting volledig gedicht zal zijn tegen 2050. Nu is er een artikel uitgekomen dat onze ozonlaag terug onder vuur ligt, maar niemand weet wie de oorzaak is…

Figuur: De jaarlijks gemeten minimum ozonconcentratie boven Antarctica. De laatste jaren is er weer een lichte stijging in de minima. (bron: NASA publiek domein) 

Lees verder...

Geplaatst door Marjolein op 19/06/2018 om 20:13

Over gewicht en overgewicht

Eten om te leven, niet leven om te eten. Een gouden raad van Socrates (aangehaald door de Griekse historicus Plutarchus) die onze samenleving al eens aan haar laarzen durft te lappen. Wereldwijd sterven er immers jaarlijks 2,8 miljoen mensen aan aandoeningen, veroorzaakt door overgewicht of obesitas (voor het verschil tussen beide: zie MeNS 93): wie te dik is, heeft al snel een te hoge bloeddruk en te veel cholesterol, of wordt ongevoelig voor insuline (wat dan weer leidt tot diabetes type 2). Ook het risico op de ontwikkeling van tumoren in het borstweefsel, in de darmen, de prostaat, de nieren of de galblaas neemt toe. En daarbij hoeven we echt niet enkel naar de Verenigde Staten te kijken. Europa is het continent waar 86% van de vroegtijdige overlijdens te wijten zijn aan de grote vier zogenoemde niet-overdraagbare ziekten (hart- en vaataandoeningen, diabetes, kanker en aandoeningen aan de luchtwegen). Niet dat die alle altijd een gevolg zijn van obesitas, maar toch.

 

Daniel Lambert (1770-1809), een man van meer dan 300 kilo.
Bron: Wellcome Library, London, Iconographic Collection 574786i

Lees verder...

Geplaatst door Geert op 02/06/2018 om 16:21

Pagina 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18